Socratische methode

De Griekse filosoof Socrates heeft tweeduizend jaar geleden al laten zien wat de belangrijkste stap voor het oplossen van een probleem is: het stellen van de juiste vragen. Lastig aan de socratische methode is dat deze van langzaam denken uitgaat en veel tijd kost.

Socrates

Meester in vragen stellen

Socrates (470-399 voor Christus) wist velen het leven zuur te maken door voortdurend lastige vragen te stellen. Hij beweerde dat het enige wat hij van zichzelf wist was dat hij niets wist. Maar omdat politici, dichters en vaklieden van Athene claimden dat zij wel over de nodige kennis beschikten ondervroeg Socrates hen om uit te vinden waaruit deze kennis dan uit bestond.

Kritische vragen

Vaak stonden de ondervraagden al snel met de mond vol tanden. Dit tot grote vreugde van een groep jongeren die Socrates op zijn tochten door de stad vergezelde. Het stellen van kritische vragen viel niet altijd in goede aarde. Socrates werd uiteindelijk tot de gifbeker veroordeeld voor het bederven van de jeugd.

Stap voor stap

  1. Neem een uitspraak die overeen komt met wat men 'gezond verstand' noemt.
  2. Zoek naar omstandigheden of situaties waarin de uitspraak onjuist zou zijn.
  3. Als je een uitzondering of tegenwerping hebt gevonden moet de definitie fout zijn, of in elk geval onnauwkeurig.
  4. De oorspronkelijke uitspraak moet worden genuanceerd, er moet iets worden veranderd of toegevoegd om rekening te houden met de uitzondering.
  5. Herhaal deze stappen wanneer weer een uitzondering op de verbeterde uitspraak wordt gevonden. De waarheid kan immers alleen liggen in een uitspraak waarvan niet kan worden aangetoond dat die onjuist is.
  6. Bespreek plenair de resultaten.
  7. Stel de probleemstelling bij

Draai naar landscape voor extra kolom met methode van denktechnieken.

Vergelijkbare denktechnieken

DenktechniekFase   MoeilijkTijdPlezierMethode
5W-methode1 - - - 20 minChecklist
4x Waarom ?1 - - - ★★10 minDoorvragen
Orakel van Delphi1 - - - ★★★10 min★★Doorvragen, buiten kaders
Feiten verzamelen1 - - - ★★20 minInventariseren, doorvragen
Obstakels1 - - - ★★30 min★★Inventariseren
Urgentie1 - - - ★★20 minPrioriteren
Socratische methode1 - - - ★★20 min★★Buiten kaders
Abstractieladder1 - - - 10 min★★Afbakenen
Synoniem methode1 - - - ★★20 min★★Doorvragen
Afbakening probleem1 - - - ★★10 minAfbakenen
Creatieve vertaling1 - - - 30 min★★★Andere context
Metaforen1 2 - - ★★★20 minAndere context
Denkhoeden De Bono1 2 3 - ★★30 min★★Checklist, buiten kaders
Stickermethode1 - 3 - 20 min★★Beoordelen
Staand vergaderen1 - 3 4 30 min★★Versnellen